Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Demliyazılar

Edeb Ya Hu..!

11 Mayıs 2011 Çarşamba

 

Eskiden tekkelerin kapısında kalın harflerle yazılmış nadide tablolar vardı.

O tablolardan birinde önemli bir hatırlatma, “Edeb Ya Hu” sözleriyle yapılırdı.

Tasavvufa girmeden önce edeb gerekliydi.

Edebin olmadığı yerde tasavvuf söz konusu olamazdı.

İmam Malik, İmam Şafi’nin yanında yirmi sene kalıyor ve bu yirmi sene içerisinde onsekiz sene edebten bahsediyor, son iki senesi de ilimden. Hatta İmam MalikKeşke İmam Şafii; son iki yılını da edepten bahsetseydi’ diye hayıflanıyor.

İmam Buhariçok uzak köylerden birisinde oturan bir adamın yanına hadis dinlemek için gitmiş. Çok meşakkatli yolculuktan sonra hadisi nakledecek adamı bahçesinde görmüş. Adam, sahibi olduğu hayvanın önüne otu uzatıyor ama yedirmeden çekiyormuş. İmam Buhari bu olayı görünce “hayvanı kandıran bizi de kandırır” diyerek adamın yaptığı bu edebsizlikten dolayı ondan hadis dinlemeden geri dönmüş.

Edeb hakkında tasavvuf büyükleri ne güzel sözler söylemişler.

Edeb; Hakka giden yolun azığıdır. Edeb her şeyin başıdır. Ruhun terakkisi ancak edeble elde edilir.

Edeble varan, lütufla döner.

İnsanla hayvan arasındaki fark, edebdir.

Edeb, aklın dıştan görünüşüdür.

Edebi terk eden, ârif değildir.

Tasavvufun tamamı edebdir.

Hakiki güzellik, ilim ve edeb güzelliğidir.

Her şey çoğaldıkça ucuzlar, fakat edebi çoğaldıkça kişinin değeri artar.

Edeb; Hâlik Teâlâ'nın sevdiği kullarına bahşettiği ilâhi bir tılsımdır.

Cenâb-i Hakkın rızası, ancak edebli bir ubûdiyyetle elde edilir.

Elif Şafakedeb kelimesi ile ilgili olarak şunları yazmış: “Türkçenin en güzel kelimelerinden biridir ‘edeb’. Bir başka dile nasıl çevrilebileceğini sorsalar şöyle bir duraklarsınız. İngilizce'de, İspanyolca'da, Fransızca'da, Almanca'da.... bire bir karşılık bulmakta zorlanırsınız. Bulduğunuz hiçbir kelime onu tam olarak karşılayamaz, kavrayamaz sanki. Aynı lezzeti vermez. Aynı sesi vermez. Başka hiçbir söz ya da sözcük yerini dolduramaz. Bu dört harften ibaret kısacacık kelime koskoca bir mânâ denizi barındırır içinde. Gözlerimizi kapayıp bir kez fısıldamak bile yeter melodisini duymaya.

edeb-ya-hu.jpgElif Hanım bunları demiş ama aynı lezzeti vermese de Türk Dil Kurumu edeb sözü için şu tanımlamayı yapmıştır; “İyi ahlak, incelik, terbiye.

Aslında edeb kelimesi tasavvufla çok örtüşürken bunun sadece bu alanda sınırlı kalmaması gerekir.

Edebi en güzel tasavvuf ehli uygular ve anlatır ama aslında bunu herkes hayatının her anında göz önünde bulundurmalıdır.

Konuşurken, uyurken, yemek yerken, çalışırken vs. hayatın her alanında edeb olmalıdır.

Edebin olmadığı yerde kabalık vardır, ahlak ve terbiye yoksunluğu vardır.

Bu da toplumun her kesiminde kendini belli eder.

İskender Palane güzel ifade etmiş edebin toplum için ne kadar önemli olduğunu;

Edep bir tâc imiş nûr-ı Hudâ'dan
Giy ol tacı emîn ol her belâdan
(Hz. Mevlâna)

Günümüzde edep için "karakter disiplini" diyenler var. Bu disiplin, toplum içinde kişilerin birbirlerine karşı takınmaları gereken takdir edilesi tavırları düzenler. Şimdiki edebiyat her ne kadar dilin edeplendirilmesine yarıyorsa da nefsin edepli olması (güzel ahlak) dilin edebinden önemlidir. Yani dili şiirle, sanatla mecazla güzelleştirmeden evvel ahlakı güzelleştirmek gerekir. Bunun yolu iffet, vakar, sabır, merhamet gibi şahsî meziyetlere sahip olmak yanında gerçeğe saygı, adalet ve özgürlük gibi evrensel değerleri de benimsemekten geçer. Bu açıdan bakıldığında çağımız, edebini kaybetmiş bir çağdır. Herkes nefsinin hevasına uymuş; para, mal, mülk, makam sarhoşluğundan başı dönmüş gibidir. Haddini bilmek, zarafet, nezaket, terbiye, hicap, utanma... Hepsi kaybolup gitmiş edep bahisleri. "İnsanın edebi altınından hayırlıdır" veya "Edep insanın ziynetidir" sözleri unutulalı çok oldu. Belki de artık eskilerin tekke ve mektep duvarlarına astıkları şu beyti yeniden yazdırtıp sosyal mekânlara ve resmî kurumlara dağıtmanın zamanı geldi:

Ehl-i diller arasında aradım kıldım talep

Her hüner makbul imiş, illa edep, illa edep

Unutmayalım; edebini yitirmiş bir insan, toplum bünyesinde tehlikeli bir virüstür.”

İskender Palaüstadın dediği gibi edeb toplum için çok değerli bir haslet iken günümüzde artık edeb lügatlardan yavaş yavaş çıkmaya başlamış.

Her sahada edeb değerini yitirdi.

İnsani ilişkiler olsun, aile içi ilişkiler olsun, günlük yaşamımızın her alanında edebin eskisi kadar ağırlığı yok.

Küçükler büyüklerine karşı saygılarından yoksun hareket eder oldular.

Kelimeler fütursuzca kullanılırken edebsizliğin en çirkini sergilenmeye başlandı.

Sizli konuşmaların yerlerini ulanlı kelimeler aldı.

Ya yazılı neşriyatlarımız; gazeteler olsun, dergiler olsun. Ve hatta internet ortamı olsun.

Oralarda edebe aykırı her şey ifşa edilmiş.

Değil büyüklerin bile okuması, görmesi sakıncalı materyaller artık küçücük çocukların gözlerinin önüne serilmiş durumda.

Dindar kesimde bile sınırlar kalkmaya başlamış.

edeb-yahu.jpgYatak odası mevzuları gündelik konular gibi sıradanlaşarak köşe yazılarında yerlerini almış durumda.

Hatta yazıların okunması için kelimeleri hiç yormadan ve edebin manasına ermeden şehevi başlıklar atılması ve hele ki bu başlıkların mütedeyyin kabul edilen kişiler tarafından atılması ne kadar da düşündürücüdür?

Ya siyasetçilerimize ne demeli!

Onlar ne yapıyorlar meydanlarda?

Meydanlarda öyle kelimeler sarf ediyorlar ki, biz edebi bir kenara bıraktık neredeyse ahlak kırıntıları arar olduk.

Toplumumuz artık öyle bir yozlaşıyor ki; bazı insanların diğer varlıklardan farkını bulmak için epeyce zorlanacağız bu gidişle.

Bu durumun en büyük müsebbibi yazılı ve görsel medya.

Bizi öyle bir hale getirdi ki, toplumumuz artık edepten tamamen soyutlandı.

Bunda da en büyük sorumluluk toplumu yönlendiren ve idare eden kişilerde.

Hem toplum bilimcileri olsun, hem de kanaat önderleri olsun bu en güzel hasletin eski canlılığını kazanması için gayret etmelidirler.

Hatta İskender Pala’nın dediği gibi sosyal mekânlara ve resmi kurumlara edeple ilgili en naif tablolar asılmalı.

Ola ki edepten az da olsa nasiplenen olur.

Dikkat: Yayınlanan bu yazının/haberin tüm hakları habername.com Grubuna aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir.
Bu yazı toplam 17104 defa okunmuştur
itiraf
sinem aslan
önce ruhunuza bir "edeb ya hu" yazısını ulaştırınız... sizin bu yazıya herkesten çok ihtiyacınız olmalı..
29 Mayıs 2011 Pazar 10:44
Beğendim (1)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
Emeğinize sağlık Hocam...
Zeynep Firdevs
Ayrıca şunuda ben eklemek istiyorum (izninizle)Bir hadis-i şerifte şöyle okumuştum: Edep en güzel bayanlarımıza yakışır...Rabbim Peygamber efendimizin söylediği edeple yaşamayı nasip etsin hepimize inşaAllah...
26 Mayıs 2011 Perşembe 03:21
Beğendim (1)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
:)
S. CEYLAN
Harika!..
17 Mayıs 2011 Salı 16:15
Beğendim (0)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
Diplomalı eşek yetiştirenlere ithaf olunur .
ahmet müfit kutlu
Edep yoksulu insanların yetiştirdikleri çocuklar da edep fukarası oluyorlar . Edep "insanlık" demek , insaniyet " islamiyet" demek . islamiyet Rabbini Sahibini , kendini bilmek demek .. Ne demiş Yunus Emre " İlim ilim ilmektir-İlim kendin bilmektir - Sen kendin bilmez isen - Bu nice okumaktır" Okullarımızda papağanezberciliği üzerine kurulmuş bir öğretme sistemi vardır. Yıllar önce Bakırköy Lisesi öğrencisi bir gencin feryadı kulaklarımdan hiç gitmez " Hocalarımız bize sadece fizik kimya matematik öğretiyorlar . Bize oturmayı, kalkmayı, konuşmayı öğretsinler . " İşte bu yüzdendir ki insanlarımız diploma almakla herşey bitti sanıyorlar . Edebsizlikten ve edebsizlerden Allah'a sığınıyorum . Baki selam ...
16 Mayıs 2011 Pazartesi 00:44
Beğendim (2)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
Gerçeğin Dem'i..
duygu
Sakın ol Nesimi sen senden sakın Meclis-i erkandır edep er hakkın Özünü bilene hak olur yakın Hak odağı demden hiç uzak değil.. günümüzde edep hala var..edepli insanlar da.. edepsizler sadece merak edilenler,gösteriş severler için.. vitrinde hoş şeyler sergilenmese de, dükkanın tozlu raflarında hala değerli parçalar mevcut.. aslolan,onları merak edip gün yüüzne çıkarmakta.. ben umutsuz değilim..
14 Mayıs 2011 Cumartesi 21:27
Beğendim (1)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
YAZARIN SON YAZILARI
Üye İşlemleri