Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

İnci KAYAR

AB Ülkeleri ve Türkiye'de Askeri Yargı

08 Ocak 2013 Salı

Bu yazımdan itibaren AB ülkeleri ile Türkiye’de ki Silahlı Kuvvetlerin Disiplin Kanunu ve Ceza Kanunu bakımından karşılaştırılması bazında bir inceleme yazı serime başlamaktayım. Nacizane faydası olacağını ve ufukların açılacağını düşünmekteyim. Emsal olaylara dair kararları ve dayanaklarını AİHM’deki kararlar doğrultusunda da ele alacağım yazı dizimde yaşanmışlıklarını anlatacakların, söyleyecekleri olanların mailime yazmalarını bekleyeceğim. Gelen mailleri değerlendirmeye alacağımın bilinmesini istemekteyim. İlk yazımda ülkeler bazında özet anlatımlarla başlayacağım.

Almanya’da Askeri Yargı:

 Alman Askeri Ceza Hukuku bakımından ayrı bir Askeri Ceza Yargısı ve Askeri Savcılık Kurumu bulunmamaktadır. Alman Anayasası, askeri suçlar için sadece savaş zamanında askeri mahkemelerin kurulmasına izin vermektedir.

 Fransa’da Askeri Yargı:

 Fransa’da 10 Kasım 1999 tarihinde yürürlüğe giren Askeri Adalet Kanunu ile askeri yargı sistemi yeniden düzenlenmiş olup, ayrı askeri ceza ve usul yasası bulunmasına rağmen askeri mahkemeler teşkilatı, Paris Askeri Mahkemesi dışında kaldırılmıştır. Fransa’da Askeri Yargıtay ise, Askeri Adalet Kanunu ile 1965 yılında kaldırılmıştır. Bu tarihten beri barış ve savaş durumlarında askeri mahkemeler tarafından verilen kararlar Yargıtay’ca incelenmektedir. Fransa’da barış döneminde, Paris Askeri Mahkemesi hariç ayrı bir askeri yargı teşkilatı mevcut değildir. 1999 değişikliği ile Avrupa Birliği’nin bazı ülkelerinde olduğu gibi askeri mahkemeler kaldırılmış, askerlerin askerlik hizmeti ile ilgili suçlardan yargılanması adli yargının görevine verilmiştir.

Hollanda’da Askeri Yargı:

Askeri yargı sistemi 1991 yılında sistemin bir bütün olarak değiştirilmesine kadar yürürlükte kaldı. 1991 yılında yapılan değişiklik ile askerler hakkında yargılama hakkı sivil mahkemelere devredildi 1991 yılı ile birlikte askeri ceza hukukunun yönetimi Arnhem Sivil Ceza Mahkemesine dahil edilmiştir. Savcılar askeri işlerde uzmanlaşmış sivil kişilerdir. Hollanda’da 1991 yılında askeri mahkemeler kaldırılmış ise de, adli yargının içerisinde bir özel daire bu görevi yerine getirmekte, İstinaf Mahkemesi’nde de ayrı bir daire tarafından bu görev ifa edilmekte ve bu şekildeki yargılama aşamalarında askeri üyeler de yer almaktadır. Askeri üyelerin yer almadığı tek safha ise Yargıtay’dır.

Belçika’da Askeri Yargı:

Belçika’da; 2002 yılında Anayasanın 157. maddesinde yapılan değişiklikle üyelerinin çoğunluğu asker olan savaş konseyleri ve askeri mahkemeler sisteminin tamamen kaldırılması öngörülmüştür. 2003 yılında çıkarılan bir kanun ile de askeri mahkeme kurulması sadece savaş zamanı için öngörülmüş ve 1 Ocak 2004 tarihinden geçerli olarak barış dönemi askeri mahkemeleri lav edilmiştir.

İngiltere’de Askeri Yargı:

Sivil ve asker kişilerin birlikte bir suçun faili olmaları durumunda, sivil ve askeri yargılama makamları arasında yargılama yetkisi bakımından bir danışma durumu söz konusu olmakladır. Mutabakat sağlanması durumunda yargılama sivil mahkemede birlikte yapılabilmekte ya da davalar ayrılarak ayrı ayrı görülebilmektedir.

İrlanda’da Askeri Yargı:

İrlanda’da Askeri Mahkemeler daimi olmayıp, özel bir durum olduğunda, oluşturulmaktadır. Askeri mahkemeler komutanlardan tamamen bağımsızdır. Mahkeme üyeleri üzerinde hiçbir üst rütbelinin etki yapma hakkı yoktur. Her mahkemenin başlangıcında yargıç-avukat ve üyeler yemin etmektedirler. Askeri mahkemeye tabi bir kişinin işlediği suçun askeri mahkemelerin görevine girip girmemesine göre yargılama sivil ya da askeri mahkemede yapılır. Askeri mahkemeye tabi bir şahısla bir sivil kişi, askeri mahkemenin görevine giren bir suçu birlikte işlerse her şahsın ayrı yargılanmayı isteme hakkı olduğu gibi, bu hakları saklı kalarak birlikte sivil mahkemede de yargılanabilirler.

İspanya’da Askeri Yargı: İspanyol Anayasası askeri mahkemelerin yetkilerini oldukça kısıtlamıştır. Anayasanın 117. maddesi "salt askeri" sınırlarda askeri yargının meşruiyetini tanımaktadır. Yüksek Mahkemenin Askeri Dairesi, temyiz incelemesinde bulunmanın yanı sıra, orgeneral, korgeneral ve amiral rütbesindeki asker kişilerle, bazı askeri yargı organlarının üyelerinin askeri suçlarını ilk derece mahkemesi olarak yargılamakla görevlidir. Askeri yargının yetkisi barış ve savaş zamanlarında farklılık göstermektedir. İspanya’da askeri yargı; özellikle sıkıyönetim durumunda görev sahasının genişlemesi yönünden ülkemizdeki sisteme çok benzemektedir.

İtalya’da Askeri Yargı:

İtalyan Anayasasına göre tek devlet içinde yargı erkinin tekliği,ancak yargı kollarının çeşitliliği prensibi kabul edilmiştir. İtalya’da 1981 tarihinde askeri yargı alanında yapılan yeni düzenlemeye göre Askeri Yargıtay kaldırılmış ve temyiz işlemleri Yargıtayın özel dairesinde yapılmaya başlanılmıştır. Böylece askeri yargı temyiz aşamasında genel yargıyla birleştirilmiştir. Yargıtay bünyesinde Askeri Cumhuriyet Başsavcılığı mevcuttur. İtalya’da yapılması düşünülen askeri adalet reformu bünyesinde askeri yargıyı etkileyecek en önemli husus; genel adli mahkemelerin yanında uzmanlaşmış bölümler kurarak, daha önce de sivil statüsü olan askeri hakimleri genel adli yargı düzeniyle yeniden birleştirmektir.

Yunanistan’da Askeri Yargı:

Yunanistan’da askeri yargı 1975 Anayasasının ceza muhakemeleri düzenlemelerini içerin 96. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre askeri mahkemelerde sivillerin yargılanması mümkün değildir. Bu maddede ayrıca askeri mahkemelerin özel kanunlarla düzenleneceği belirtilmiştir.

İsveç’te Askeri Yargı:

İsveç’te ayrı bir askeri yargı bulunmamaktadır. İlgili davalar sivil mahkemelerde görülmektedir. Silahlı Kuvvetlerin hakimler ya da adli müşavirler üzerinde hiçbir etkisi bulunmamaktadır. 1948 Reformu ile sadece savaş zamanında ve durumun aciliyetinin gerekli kıldığı hallerde, askeri mahkemelerin kurulacağı öngörülmüştür. İsveç Ordusu’nda da disiplin ceza sistemi mevcuttur. Verilebilen disiplin cezaları; uyarı, fazla mesai ve maaş kesintisidir.

Polonya’da Askeri Yargı:

Polonya’da askeri mahkemeler önceleri ihtilal aleyhtarı faaliyet gösteren ve Askeri Ceza Kanununda yazılı olan bazı suçlardan dolayı sivil şahısları da yargılamakta iken, 1955 yılında sivilleri yargılama görevi askeri mahkemelerden alınmış ve genel mahkemelere verilmiştir. Askeri mahkemelerin kararlarına karşı Yargıtay’da oluşturulan özel daireye temyiz başvurusu yapılabilmektedir.

Letonya’da Askeri Yargı:

Letonya’da halen askeri mahkemeler mevcut değildir. Askeri hizmetin ifası sırasında ve askeri birliklerde veya görevlendirildikleri yerlerde işlenen suçlar yanında askerlerin, ulusal muhafızlara, askeri birimlerce istihdam edilen sivillerin resmi statüleri veya görevleri ile bağlantılı olarak işledikleri suçlara genel mahkemelerde bakılmaktadır. 1998 yılı Ekim ayında Anayasanın askeri mahkemeler ile ilgili 82. maddesinde değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklik öncesi Anayasada askeri mahkemelerin sürekli olarak yürürlükte olması öngörülüyordu. Yeni bağımsızlık süreci sonrası 1992 Anayasasında askeri mahkemeler tekrar kurulmamıştır.

Avusturya’da Askeri Yargı:

Avusturya’da yargılama hakkının temel prensipleri federal anayasa da belirtilmiştir. Avusturya Federal Anayasası’nın 84. maddesi ile Avusturya’da askeri yargılama yetkisi, savaş zamanı hariç geçersiz kılınmıştır. Bu düzenleme ile Avusturya’da barış zamanında askeri mahkeme kurulması anayasal olarak mümkün değildir. Avusturya’da genel yargıdan ayrı bir askeri yargı teşkilat ve diğer hakimlerden ayrı bir askeri hakimlik sistemi yoktur.

Finlandiya’da Askeri Yargı:

Finlandiya’da genel yargıdan ayrı askeri mahkemeler yoktur. Askeri suçlar adliye mahkemelerinde özel statüde bir yargılamaya tabi tutulmaktadır. Ayrı bir askeri ceza kanunu da yoktur. Sadece savaş zamanı askeri mahkeme kurulabilmektedir.

Macaristan’da Askeri Yargı:

Macar askeri yargı sistemi Macar umumi yargısının bir parçası olup Macar Anayasasına dayanmaktadır. Macaristan’da savcılık makamı yürütme organına tabi değildir. Ancak Macar Partamentosunun denetimi altındadır. Macaristan’da askeri suçlar ceza kanunu içerisinde bir bölüm olarak düzenlenmiştir. Askeri davaların bir kısmı tek hakimli bir kısmı ise heyetli olarak görülmektedir. Macaristan’da askeri mahkeme yoktur, fakat askeri hakimler vardır.

Çek Cumhuriyeti’nde Askeri Yargı:

1993 yılına kadar uygulanan eski askeri yargılama sisteminde iki adet askeri mahkeme mevcuttu. Ayrıca bir askeri savcılık teşkilatı da vardı. Bu sistem 1993 yılında ülkedeki politik ve sosyo - ekonomik değişimlerin sonucu olarak tamamıyla kaldırılmıştır. Askeri mahkemelerin görevleri sivil mahkemelere devredilmiştir. Sivil mahkemelerde askeri suçların yargılamasında, ayrı özel usul ve kurallar bulunmamaktadır.

Danimarka’da Askeri Yargı:

Kara ve Hava Kuvvetleri için kurulmuş askeri mahkeme bulunmamaktadır. Sadece açık denizde bulunan savaş gemilerinde ve Grönland’da işlenen suçların yargılanması amacı ile askeri mahkeme kurulmaktadır. Bu mahkemelerin kararlarına karşı sivil istinaf mahkemelerine ve Yargıtay’a başvurulabilmektedir. Danimarka Ordusunda da disiplin ceza sistemi vardır. Verilebilecek disiplin cezaları; hafif alıkoyma, göz hapsi, maaş kesintisi, kınama ve sıra harici hizmettir.

 

İletişim İçin: incikayar01@hotmail.com

 

 

 

 

Dikkat: Yayınlanan bu yazının/haberin tüm hakları habername.com Grubuna aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir.
Bu yazı toplam 4398 defa okunmuştur
YAZARIN SON YAZILARI
Üye İşlemleri