Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

İnci KAYAR

AB Ülkeleri ve Türkiye'de Askeri Yargı V

10 Ocak 2013 Perşembe

Yargıda Komutanın Yetkilerini incelemeye aldığımızda ise aşağıdakilerle karşılaşıyoruz.

Komutanın duruşmaya katılması söz konusu değildir ve taraf olarak duruşma işlemlerine katılamaz. Örneğin; komutanın hakimi ret hakkı yoktur. Komutan, delil ikamesi talebinde bulunamaz, tanık dinletemez. Buna karşılık duruşma sırasında 132. maddeye göre sanığın tutuklanmasına karar verilmiş ise, komutanın bu karara karşı itiraz yoluna başvurması mümkündür. Çünkü maddede kimlerin itiraz edebileceği belirtilmemiş, sadece 74. maddeye göre itiraz edilebileceği belirtilmiştir. 74. maddede ise komutan, tutuklama kararına itiraz edebilecek kimseler arasında sayılmıştır. Komutana tanınan yetkilerden bir kısmı örneğin; tutuklama isteminde bulunmak, arama kararı vermek, kanun yoluna başvurmak gibi yetkiler, ceza yargılamasında taraflara; sanığa, iddia makamına, suçtan zarar görene ve katılana tanınan haklardır. Komutan askeri savcının verdiği kovuşturmaya yer olmadığı kararına, sanık hakkında kamu davası açılması gerektiği düşüncesiyle itiraz ederken suçtan zarar gören adına hareket etmektedir.

Buna karşılık, sanık adına kanun yoluna başvururken müdafiin görevini yapmaktadır. Sanık aleyhine hükmü temyiz ederken hem iddia makamının görevini yapmakta hem de katılanın vekili gibi davranmaktadır. Buna karşılık kararların yerine getirilmesine ve tebliğine aracılık yaparken bir bakıma zabıtanın görevini üstlenmektedir. Sanığın tutuklanmasını isteme yetkisi, ceza yargılamasında yalnızca Cumhuriyet Savcısı’na tanınmıştır. Askeri yargıda komutan da tutuklama isteminde bulunabilmektedir. Komutana, mahkemenin kullanabileceği yetkiler de verilmiştir; gerçekten de komutan, askeri savcı ile anlaşarak tutukluyu serbest bırakırken, onay makamıdır ve ikisi birlikte yargılama makamının, askeri mahkemenin yetkisini kullanmaktadırlar.

Şu halde komutan askeri ceza yargılamasında, duruşmaya katılmamakla beraber bazı muhakeme işlemlerini gerçekleştirmek suretiyle yargılama faaliyetine iştirak etmektedir. Bu yönüyle askeri ceza yargılamasının süjelerinden biridir ve taraftır. Komutanın taraf oluşu, klasik anlamda bir taraflık değildir. Çünkü komutan duruşmaya iştirak etmemekte ve sadece sanık veya sadece katılanın haklarını kullanmamaktadır. Bazen sanık lehine, bazen katılan lehine, bazen de her ikisinin leh veya aleyhine hareket etmek yetkisine sahip bulunmaktadır. Bu yönüyle komutan askeri savcı gibidir. Komutanın bu yetkilerini dikkate aldığımızda, onun askeri ceza yargılamasının bir tarafı olduğunu, ancak bu taraf olmanın, kanundan doğan, askeri ceza yargılamasına özgü bir nitelik taşıdığını söyleyebiliriz.

Taraf sıfatıyla birçok yetkiye sahip olan komutanın;

1. Askeri birlik komutanı veya askeri kurum amirinin en önemli yetkilerinden birisi, soruşturma emri vermesidir. As. M.Y. U.K.’un 95/3 ncü maddesi göre; Komutan, suç belgelerini inceledikten sonra suç işlediği kanısına varırsa buna ilişkin dosyayı soruşturma açılması için Askeri Savcıya gönderir.

2. As. M.Y. U.K.’un 95/3 ncü maddesine göre komutanın tutuklama isteme yetkisi de bulunmaktadır. Askeri savcı bu isteme katılıp katılmamakta da özgür olmakla birlikte bu istemi askeri mahkemeye iletmekle yükümlüdür.

3. Tutuklama kararına ve tutuklama isteminin reddine dair karara karşı askeri savcı ile teşkilatında askeri mahkeme kurulan kıta komutanı veya askeri kurum amiri, Yedi gün içinde itiraz edebilirler. (As. M.Y. U.K. m. 74/2,3).

4. Askeri savcı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile soruşturmanın geçici olarak tatiline dair karara karşı, suçtan zarar gören ile teşkilatında askeri mahkeme kurulan kıta komutanı veya askeri kurum amiri, kararın kendilerine tebliğinden itibaren 15 gün içinde bu kararı veren askeri savcının teşkilatında olduğu askeri mahkemeye yer itibariyle en yakın askeri mahkemede itiraz edebilirler. En yakın askeri mahkemenin tayininde kararsızlık olursa, bu husus Milli Savunma Bakanlığınca giderilir. (As.M.Y.U.K. m. 107).

5. Son soruşturma sonunda verilen hükme karşı kanun yollarına gitmek (As. M.Y. U.K.m.196). Bütün bu yetkilere rağmen komutanın adli müşaviri aracılığıyla bilgi alma dışında, askeri mahkemeye müdahale yetkisi yoktur. Aksine As. C.K. nun 112 inci maddesinde nüfuzunu kullanarak askeri mahkemeler üzerinde etki edenlerin beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağı gösterilmiştir.

6. a. Mahkemenin subay üyelerini seçmek (m. 4,5).

b. Hazırlık soruşturmasını açtırmak (m. 8,95/3).

c. Yapılmakta olan hazırlık soruşturması hakkında askeri savcıdan bilgi istemek (m. 8/1,102).

d. Savaş halinde soruşturmanın ve duruşmanın geri bırakılmamasını askeri savcıdan istemek (m. 20/5).

e. Askeri mahkemenin yetkisi ile ilgili olarak talepte bulunmak (m. 24, 27).

f. Davanın nakli talebinde bulunmak (m. 29).

g. Kararların yerine getirilmesine ve tebliğine aracılık yapmak (m.49, 116).

h. Kanun’da belirtilen sebepleri bulunmak kaydıyla gecikmesinde sakınca bulunan hallerde arama ve el koyma kararı vermek ve icrasını sağlamak (m. 66).

ı. Tutuklamaya ilişkin yetkileri

i. Tutuklama isteminde bulunmak (m. 70, 95/3).

ii. Tutuklama isteminin reddine, tutuklamaya ve tutukluluk halinin devamı kararlarına itiraz etmek (m. 74, 75/2),

iii. Tutuklunun askeri savcı tarafından salıverilmesi konusunda görüş bildirmek (m. 78/2).

j. Geçici olarak işten el çektirme (m. 84),

k. Askeri savcının kararlarına itiraz (m. 107, 112/2),

l. Kanun yollarına başvurmak (196, 200, 201/2, 209/2, 233, 248/2, 250/3, 254/2, 258/son),

(Komutan; itiraz, temyiz karar düzeltilmesi, yargılamanın yenilenmesi ile tali ceza davalarına ilişkin olarak verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurma hak ve yetkisine sahiptir.)

Dikkat: Yayınlanan bu yazının/haberin tüm hakları habername.com Grubuna aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir.
Bu yazı toplam 1724 defa okunmuştur
YAZARIN SON YAZILARI
Üye İşlemleri