Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

İnci KAYAR

TÜKETİCİ KANUNU TASARISINDAKİ YENİLİKLER

22 Ağustos 2012 Çarşamba

Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nda Tüketici Haklarına ilişkin getirilen düzenlemelere uyum sağlanması ve süreç içerisinde yeni AB direktiflerin düzenlenmesi ve mevcut direktiflerde yapılan değişiklikler ile uygulamada ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi amacıyla 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun hemen hemen bütün maddelerinde yapılacak değişiklik ihtiyacına istinaden Kanunun her maddesini değiştirmek yerine yeni bir Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hazırlanmasının daha uygun olacağı değerlendirilerek 54 maddelik yeni bir Tasarı Taslağı hazırlanmıştır.

Tüketicileri daha ileri seviyede korumaya yönelik tedbirlerin alınması, tüketicilerin hak arama yollarının kolaylaştırılması, tüketicinin bilgilendirilmesine ağırlık verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve cezalarda hakkaniyete uygun bir ceza sisteminin oluşturulması amacıyla hazırlanmış olan yeni kanun tasarısı taslağı, mevcut düzenlemelerin birçoğunda değişiklik öngörmenin yanı sıra, halihazırda kanunda yer almayan bazı yeni düzenlemeler de getirmektedir. Özellikle; Haksız ticari uygulamalar, Ürün sorumluluğu, Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli satışlar, Tüketici ödülleri Ismarlanmamış mal ve hizmetler, gibi alanlarda ilişkin yeni düzenlemeler getirilmektedir.

HAZIRLANAN YENİ KANUN TASARISI TASLAĞININ GETİRDİĞİ YENİLİKLER

Kanunun Kapsamı Tüketiciler Lehine Genişletilmektedir (Madde 2, 3/L)

En temel tüketici işlemlerinden olan eser, taşımacılık, simsarlık gibi diğer kanunlarda düzenlenen ve bir tarafını tüketicinin oluşturduğu sözleşmelerin yargı kararları ile 4077 sayılı Kanun kapsamı dışında değerlendirilmesi nedeniyle söz konusu sözleşmelerden kaynaklanan tüketici uyuşmazlıklarının etkin ve hızlı bir şekilde çözümü için oluşturulan Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri ile Tüketici Mahkemeleri yerine genel mahkemelerde görülmesi durumu ortaya çıkmıştır. Bu nedenle eser, taşımacılık, simsarlık vb. sözleşmeleri ile ilgili uyuşmazlıklarda da tüketici sorunları hakem heyetlerine başvurulabilecektir.

Bankacılık Sözleşmelerinde Tüketicilerden Alınan Kredi Kartı Üyelik Ücreti, Hesap İşletim Ücreti Vb. Ücretler Kaldırılmaktadır. (Madde 4)

Bankacılık sözleşmelerinde, hiçbir suretle tüketicilerden kredi kartı üyelik ücreti, hesap işletim ücreti, dosya ücreti, ipotek fek ücreti vb. isimler altında herhangi bir bedel alınamayacağı hüküm altına alınmaktadır.

Mevcut Cayma Hakkı Süreleri 14 Güne Çıkarılmakta, Taksitli Satışlar, Ön Ödemeli Konut Satışları Ve Tüketici Kredilerine Cayma Hakkı Getirilmektedir. (Madde 22, 23, 25)

Özellikle risk oranı yüksek olan işyeri dışında yapılan sözleşme, mesafeli sözleşme ya da devre tatil sözleşmelerinde cayma hakkı süreleri uzatılmaktadır. Örneğin devre tatillerdeki 10 günlük cayma hakkı süresi 14 güne, kapıdan satışlar ve mesafeli satışlardaki 7 günlük cayma hakkı süreleri ise 14 güne çıkarılarak tüketicilere daha ileri düzeyde koruma sağlanmaktadır. Diğer taraftan mevcut düzenlemede cayma hakkının olmadığı ön ödemeli konut satışları ve tüketici kredilerinde de tüketicilere 14 gün, taksitli satışlarda ise 7 günlük sebepsiz cayma hakkı getirilmektedir.

Tüketicinin Taraf Olduğu Sözleşmelerde Yer Alan Haksız Şartlara İlişkin Denetim Yetkisi Bakanlığımıza Verilmektedir. (Madde 5)

Mevcut düzenlemede tüketicinin taraf olduğu sözleşmede yer alan haksız şartların hangi kurum tarafından tespit edileceği ve denetleneceğine ilişkin açık bir hüküm olmadığından bu alanda etkin bir denetim yapılamamış ve milyonlarca tüketici mağduriyet yaşamıştır. Yeni düzenlemede ise haksız sözleşme şartlarının denetimi yetkisi Bakanlığımıza verilmiştir. Verilen bu yetki ile özellikle bankacılık alanındaki sözleşmeler, abonelik sözleşmeleri vb. çok geniş kitleleri ilgilendiren sözleşmelerde tüketici aleyhine hükümler yer alması durumunda bu sözleşmeler Bakanlığımız tarafından denetlenecek ve tüketicinin mağdur olması engellenmiş olacaktır.

Tüketici Sipariş Vermediği Bir Ürünün Kendisine Gönderilmesi Durumunda Bundan Sorumlu Olmayacaktır. (Madde 7)

Talep etmediği halde kendisine sunulan ürüne ilişkin bir yükümlülük altına sokulmak istenen tüketiciler koruma altına alınmaktadır. Ismarlanmamış olan bir ürünle ilgili olarak müteşebbis, tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri süremeyecek. Tüketicinin ısmarlamamış olduğu malı geri yollamak veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü de bulunmamaktadır.

Hatalı Ürünlerin Sebep Olacağı Zararlardan İmalatçı Sorumlu Olacaktır. (Madde 8-15)

Hatalı bir ürünün, bir kişinin ölümüne veya yaralanmasına veya kullanımdaki bir başka malın zarar görmesine sebep olması halinde, bu ürünün imalatçısı doğan zarardan kusuru aranmaksızın sorumlu tutulacaktır.

Ayıplı Mal Ve Ayıplı Hizmette Tüketiciye Sağlanan Haklar Tüketici Lehine Genişletilmektedir. (Madde 16,17)

a- Mevcut kanunda düzenlenmiş olan 30 gün içinde ayıbın müteşebbise bildirilmesi yükümlülüğü kaldırılmaktadır.

b- Malın teslimi ya da hizmetin ifa edilmesinden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilecektir.

c- Bir ürünün ayıplı çıkması durumunda tüketicinin ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birini seçmesi halinde, müteşebbis, tüketicinin seçmiş olduğu bu hakkı 30 gün içerisinde yerine getirmekle yükümlü olacaktır.

Bankacılık Sözleşmelerinde Tüketicileri Koruyucu Yeni Düzenlemeler Getirilmektedir. (Madde 19, 20)

a- Kredi sözleşmesi imzalamadan en az 1 gün önce, banka, sözleşme şartları hakkında tüketiciyi yazılı olarak bilgilendirmek zorunda olacaktır.

b- Tüketici 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin kredi sözleşmesinden cayma hakkına sahip olacaktır.

c- Tüketici kredisi sözleşmelerindeki kefaletin Türk Borçlar Kanununda belirtilen adi kefalet hükümlerine tabi olacağı düzenleme altına alınmaktadır.

d- Bankaların, tüketicinin ödemelerini kambiyo senedine bağlaması veya krediyi kambiyo senedi kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaklanmaktadır.

e- Kredi verilmesi sigorta yaptırılması şartına bağlanamayacak.

f- Konut ve otomobil gibi tüketici kredileri için hesap açılması halinde bu hesaptan herhangi bir ücret ya da masraf talep edilemeyecek.

Maket Üzerinden Satışı Yapılan Ve Binlerce Kişinin Mağdur Olmasına Neden Olan Konut Kampanyalarına Yönelik Sıkı Tedbirler Getirilmektedir. (Madde 21)

a- Kampanyalı konut satışları daha sıkı denetlenecektir.

b- Tüketici, ödemelerini banka üzerinden ve tarafların rızasıyla yapacak, dolayısıyla konutu inşa etmeyen firmalar tüketiciden ödeme alamayacaktır.

c- Konut veya tatil amaçlı taşınmaz satışları resmi şekilde olmadıkça geçerli olmayacaktır.

d- Taşınmazlara ilişkin teslim süresi 30 aydan 36 aya çıkarılmaktadır.

e- Ön ödemeli konut satışlarında 14 günlük sebepsiz cayma hakkı getirilmektedir.

f- Konut veya tatil amaçlı taşınmazların tüketiciye teslim tarihine kadar tüketiciye sözleşmeden dönme hakkı getirilmektedir.

g- Kampanyalı Satış İzin Belgesi kaldırılmak suretiyle konut satışlarının devlet garantisinde olduğu yönündeki yanlış izlenimlerin önüne geçilecektir.

Mağduriyetlerin En Çok Yaşandığı Kapıdan Satışlara Yeni Tedbirler Alınmaktadır. (Madde 22)

a- “Kapıdan satışlar” ismi “iş yeri dışında yapılan satışlar” şeklinde değiştirilerek kapıdan satışların kapsamı genişletilmiştir.

b- İş yeri dışında satış yapacak olan firmalara 50.000 TL sermaye şartı getirilmektedir.

c- İş yeri dışında yapılan satışlarda 7 günlük cayma hakkı süresi 14 güne çıkarılmaktadır.

d- İş yeri dışında yapılan satış sözleşmesinin tarihi tüketicinin kendi el yazısıyla attırılacak ve sözleşmenin bir örneği tüketiciye verilecektir.

Satış Türleri Arasındaki Payını Her Geçen Gün Arttıran Mesafeli Satışlardan Kaynaklanan Mağduriyetlerin Önlenmesi İçin Yeni Önlemler Alınmaktadır. (Madde 23,24)

a- Mesafeli satışlarda mal ya da hizmetin teslimi 30 günü aşamayacaktır.

b- Mesafeli satışlardaki 7 günlük cayma hakkı süresi 14 güne çıkarılmaktadır.

c- Bankacılık, sigortacılık ve bireysel emeklilik gibi finansal hizmetlerin mesafeli satışına ilişkin yönerge ilk defa iç hukukumuza aktarılarak tüketicilerimize yeni haklar getirilmektedir.

Saldırgan Bir Satış Türü Olan Devre Tatil Uygulamalarına Yeni Düzenlemeler Getirilmektedir. (Madde 25)

a- Bazı temel konular kanun maddesine eklenmekte ve yaptırımlar arttırılmaktadır.

b- Devre tatil kavramının tanımı değiştirilerek devre mülk ve uzun süreli tatil ürünü gibi alternatif tatil üyelikleri de Kanun kapsamına alınmaktadır.

c- Devre tatil ve uzun süreli tatillerde sözleşme kurulmadan önce ön bilgilendirme yükümlülüğü getirilmiştir.

d- Müteşebbis, tüketicinin, sözleşmeleri imzalamasını, sözleşme tarihini tüketicinin kendi el yazısıyla yazmasını sağlamak ve kurulan sözleşmelerin bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlü tutulmaktadır.

e- Devre tatillerde cayma hakkı süresi 10 günden 14 güne çıkarılmaktadır.

Milyonlarca Yerli Ve Yabancı Turisti İlgilendiren Paket Turlar Yeniden Düzenlenmektedir. (Madde 26)

a- Bazı temel düzenlemeler paket tur maddesine eklenmek suretiyle yaptırımlar arttırılmaktadır.

b- Ticari ve mesleki amaçla paket tura katılanlar da paket tur katılımcısı olarak değerlendirilmek suretiyle paket turun kapsamı genişletilmektedir.

c- Paket tur sözleşmesi kurulmadan önce ön bilgilendirme yükümlülüğü getirilmektedir.

d- Tüketicilere paket tur sözleşmeden dönme hakkı getirilmektedir.

e- Paket tur düzenleyicisi, sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tüketicinin uğradığı her türlü zarardan sorumlu olacaktır.

Elektrik, Su, Doğalgaz, İnternet, Telefon Vb. Tüm Aboneliklerde Tüketicileri Koruyucu Yeni Düzenlemeler Getirilmektedir. (Madde 27)

a- Abonelik sözleşmelerinin kapsamı genişletilerek her türlü abonelik kanun kapsamına dahil edilmektedir.

b- Müteşebbis tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yönetmelikte belirlenecek süreler içinde yerine getirmek zorunda olacak aksi halde tüketici bundan sorumlu olmayacaktır.

Gazete Ve Dergi Gibi Süreli Yayın Kuruluşlarının Verdiği Promosyonlara Konu Ürün Ve Hizmetlere Sınırlama Getirilmektedir. (Madde 28)

Herhangi bir süreli yayınla ilişkilendirilerek, o süreli yayınla birlikte ikinci bir mal veya hizmetin verilmesinin taahhüt edildiği promosyon uygulamalarında; Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek süreli yayıncılık amaçlarına uygun kültürel mal veya hizmetler dışında başka bir mal veya hizmet promosyon olarak verilemeyecektir.

Gerçeği Yansıtmayan İndirimli Satış Kampanyalarına Sınırlama Getirilmektedir. (Madde 29)

İşyeri sahipleri düzensiz bir biçimde senenin 12 ayı indirimli satış kampanyalarına ilişkin reklam ve ilan yapabilmekte veya fiyat etiketleri üzerine önceden geçerli olmayan yüksek fiyatlar yazarak, sonrasında bu fiyatların üzerini çizmek ve aslında mevcut olan eski fiyatları tekrar yazmak suretiyle tüketicilerde indirim yapılmış izlenimi uyandırabilmektedirler.  Bu gerçek dışı kampanyalar, tüketiciler nezdinde yanlış izlenimler uyandırmak suretiyle tüketicileri yanıltmaktadır. Yeni düzenlemeye göre; indirimli satışa konu edilen mal veya hizmetlerin indirimli satış fiyatı, indirimden önceki fiyatı ve indirim oranı, tarife ve fiyat listeleri ile etiketlerinde gösterilmesi zorunluluğu getirilmektedir. İndirimden önceki fiyatın geçerliliğinin ispatı müteşebbise aittir.

Ürün Üzerinde Yer Alan, Kullanıma İlişkin Bilgilerin Türkçe Olması Zorunluluğu Getirilmektedir. (Madde 30)

Örneğin emniyet kemerinizi takınız gibi güvenlikle ilgili bilgilendirmenin yabancı dilde yapılması tüketicilerin can ve mal güvenliğini tehdit etmektedir. Bu sakıncaların giderilmesi bakımından tanıtım ve kullanıma ilişkin hususların, malın üzerinde de yer alması halinde, yazılı ve sesli ifadelerin Türkçe olması zorunluluğu getirilmektedir.

Garanti Belgesi Uygulaması Değiştirilmektedir. (Madde 31)

a- “Garanti belgesi” ismi “Tüketici Hakları Belgesi” şeklinde değiştirilmektedir. Tüketici hakları belgesinin garanti belgesinden farkı belgenin bir yüzünde tüketicinin Kanundan kaynaklanan haklarının belirtilmesidir. Dolayısıyla bu belge tüketicilerin hakları konusunda bilgilendirilmeleri bakımından oldukça önemli bir uygulama olacaktır.

b- Garanti uygulaması değiştirilerek tüketicilerin seçimlik haklarının önündeki engeller kaldırılmaktadır. Bilindiği üzere satın alınan bir malda ayıp çıkması durumunda tüketicinin 4 seçimlik hakkı bulunmaktadır. Ancak garanti belgesi uygulaması ülkemizde yanlış algılanmış ve tüketicinin bu 4 seçimlik hakkı firmalar tarafından gözardı edilerek ürünün 2 yıl garantisi var ifadesinden sanki sadece onarım hakkı varmış gibi tüketiciler her zaman servislere yönlendirilmektedir.

c- Garanti belgelerinden Bakanlık onayının kaldırılması ile gereksiz bürokrasi azaltılacaktır. Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü yılda yaklaşık olarak 20.000 adet garanti belgesi onaylamak suretiyle Avrupa’nın hiçbir ülkesinde olmayan bir uygulamayı sürdürmekte ve bu belgelerin onaylanmasında yaklaşık 15 adet nitelikli personel çalışmaktadır. AB tarafından da teknik engel olarak görülen bu uygulamanın kaldırılması ile hiçbir amaca hizmet etmeyen bu gereksiz bürokrasi ortadan kalkmış olacak ve burada çalışan personel daha verimli alanlarda değerlendirilecektir.

d- Tamir edilemeyen ürüne rayiç bedelden ödeme getirilmektedir. Malın Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresi içerisinde arızalanması durumunda şayet o mal tamir edilemez ise tüketicinin malın rayiç bedelini imalatçı ve ithalatçıdan talep edebilecektir.

Radyo Ve Televizyonlara Ayda 10 Dakikadan Az Olmamak Üzere Tüketiciyi Bilinçlendirici Program Yayınlama Zorunluluğu Getirilmektedir. (Madde 33)

Tüketicinin eğitilmesi maddesi hâlihazırda da var olmakla birlikte burada getirilen en önemli düzenleme radyo ve televizyonlarda yapılan eğitimlerin çoğunluğun izleyebileceği 7-23 saatleri arasında yayınlanması ve bu programların süresinin aylık en az 10 dakika olması zorunluluğunun getirilmesidir.

Özel Kuruluşlarca Verilen Ve Objektif Kriterlere Dayanmayan Tüketici Ödüllerinin Reklamlarda Kullanılması Yasaklanmaktadır. (Madde 34)

a- Bakanlık dışındaki kurumlar tarafından verilen tüketici ödüllerinin reklamlarda kullanılması yasaklanmaktadır.

b-     Tüketici ödüllerine ilişkin kanunda yer alan düzenlemelere aykırı hareket edenler hakkında idari yaptırım uygulanacaktır.

22- Tüketicilere Yönelik Haksız Ticari Uygulamalar Yasaklanmaktadır (Madde 36)

Özellikle aldatıcı veya saldırgan nitelikte olan uygulamalar haksız ticari uygulama olarak kabul edilmekte ve işletmeden tüketiciye olan her türlü haksız ticari uygulama yasaklanmaktadır. Örneğin, televizyonlarda çok kısıtlı süreler dahilinde tüketicilerin sipariş vermesi halinde uygun fiyatlarla ürünleri temin edebileceğine ilişkin tanıtımlar haksız ticari uygulama olarak kabul edilecek ve gerekli yaptırımlar uygulanacaktır.

Reklam Kurulu Yeniden Yapılandırılacak Ve Kurulun Denetim Etkinliği Arttırılacaktır. (Madde 37)

a- Kurul hem ticari reklamları hem de haksız ticari uygulamaları denetleyecektir.

b- Reklam Kurulun üye sayısı 29’dan 11’e düşürülmektedir.

c- Kurul Başkanı tedbiren durdurmaya yetkili olacaktır.

d- Sektörel alanlarda özel ihtisas komisyonları kurulacaktır.

Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Yeniden Yapılandırılacak Ve Tüketicilerimizin Haklarını Aramaları Kolaylaştırılacaktır. (Madde 40)

a- Başvuruların az olduğu yerlerde hakem heyeti sayısı azaltılırken, çok olduğu yerlerde arttırılacak ve ihtiyaca göre hakem heyeti kurulacaktır.

b- Tüketici sorunları hakem heyetlerine yalnızca tüketiciler başvurabilecektir.

c- Hakem heyetlerinin bağlayıcı karar alma sınırı 1.161,67 TL’den 2000 TL’ye çıkarılacaktır.

d- Hakem heyetlerinde istihdam edilmek üzere raportör kadrosu ihdas edilecektir.

e- Hakem heyeti üye ve raportörlerinin huzur hakları iyileştirilecektir.

f- Hakem heyetleri tarafları sulhe teşvik edebilecektir.

g- Hakem heyeti kararlarına karşı mahkemeye itiraz edilmesi durumunda tüketici vekalet ücreti ödemeyecektir.

Tüketici Mahkemelerinde Tüketicilerin Dava Açmalarının Önüdeki Engeller Kaldırılmaktadır. (Madde 41)

Tüketicilerin Mahkemeye başvurmaları esnasında peşin olarak alınan mahkeme masraflarının (tebligat, tanık, bilirkişi vb.) Mahkeme kararı ile birlikte alınmasını sağlayan bir düzenlemeye yer verilmektedir.

Dikkat: Yayınlanan bu yazının/haberin tüm hakları habername.com Grubuna aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir.
Bu yazı toplam 4546 defa okunmuştur
YAZARIN SON YAZILARI
Üye İşlemleri