Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Mehmet ALTAN

‘Cumhuriyetçi kutlama’, ‘demokratik kutlama’

15 Ocak 2012 Pazar

19 Mayıs, 12 Eylül askeri darbesine kadar ‘Spor ve Gençlik Bayramı’ idi.

12 Eylül sonrasında aynı zamanda ‘Atatürk’ü Anma Günü’ olarak da kutlanmaya başlandı.

Bugün sıkı bir 19 Mayıs polemiği var ama bu polemikte hararetle taraf olanlar da dâhil,

19 Mayıs’ın ne zaman bayram olduğundan pek haberdar değil.

Daha tartışılan gün hakkında en genel geçer bilgilerden bihaber olunca, ‘cumhuriyetçi kutlama’ ile ‘demokratik kutlama’ arasındaki bilince de doğal olarak gelemiyoruz...

Önce hatırlatayım; Cumhuriyet 1923’te ilan edilmesine karşın ‘19 Mayıs’, 1937 yılında ‘bayram’ olarak kabul edilmiş.

***

“Nuriye Akman, sıkı Kemalistlerden İsmet Bozdağ’a soruyor:

‘Sayın Bozdağ, 19 Mayıs Milli Mücadele tarihinde çok önemli bir gün. İlk, ne zaman kutlandı?

- Yıl 1936. Günlerden 19 Mayıs. Atatürk Dolmabahçe’de, yanında Şükrü Kaya, Ruşen Eşref, Kılıç Ali, Salih Bozok, Mehmet Seydan, Nuri Conker var, konuşuyorlar. Birdenbire Atatürk soruyor: ‘Bugün günlerden ne?’ Diyorlar Salı, Çarşamba neyse. Ayın kaçı: 19’u. Aylardan ne: Mayıs. ‘Ne oldu bugün söyleyin bakalım’ diyor. Düşünüyorlar, 19 Mayıs’ta ne oldu?’

***

Nuriye Akman şaşırıyor. ‘Bilmiyorlar mı? Nasıl olur?’ diyor.

Bozdağ devam ediyor:

‘Nasıl bileceksin canım. O zamana kadar 19 Mayıs’ın lafı yok. Onun için soruyor Atatürk. Şimdi bunlar arıyorlar. ‘İzmir’in işgalinin 3’üncü günü’ diyorlar. ‘Ankara mitingi yapılmıştı’ diyorlar. Atatürk ‘değil’ diyor. ‘İsmet Paşa’nın Lozan’dan Gazi’ye çektiği telgraf’ diyorlar. ‘Hayır, o 1923’te, Mayıs’ta değil’ diyorlar. ‘Haliç Konferansı’ diyorlar.

‘İngilizlerle Irak meselesi üzerinde konuşmuştuk’ diyorlar.’

***

Akman da bu kez gazeteci merakıyla, ‘kim anlatıyor bunu size’ diye araya giriyor.

İsmet Bozdağ yanıtlıyor:

‘Şükrü Kaya anlattı. ‘Terakkiperver Fırka’nın kapatılması da bu aylarda olmuştu’ diyorlar. Atatürk ‘bırakın yahu bunları’ diyor. ‘Öyle bir şeydir ki bu, ülkenin kurtuluşudur.’ Yine bulamıyorlar. En sonra Şükrü Kaya hatırlıyor, ‘Bu sizin İstanbul’dan ayrıldığınız gün mü’ deyince ‘yaklaştın’ diyor, ‘Samsun’a çıktığımız gün.’ Sonra, ‘asıl yapacağınız bayram bu’ diyor. Ertesi sene 19 Mayıs’ta Şükrü Kaya’nın tertibiyle 19 Mayıs Bayramı kutlanıyor.’

***

Nuriye Akman da çoğumuz gibi 19 Mayıs’ın ancak 1937 yılında ‘bayram’ ilan edildiğini öğrenince, bu kez röportaj yapmakta olduğu ikinci tarihçi Cemal Kutay’a dönüyor.

‘Sayın Kutay, Atatürk bunca yıl neden bekledi 19 Mayıs’ı bayram yapmak için?’

‘19 Mayıs, 23 Nisan Hâkimiyeti Milliye Bayramı’nın felsefesi içinde ele alındı. Biz

Atatürk’ün gazetesi Hâkimiyeti Milliye’de

23 Nisan literatürünü yaparken, bunun başlangıç gününün 19 Mayıs olduğunu söylemekle yetiniyorduk. Ayrıca kutlanması hatıra gelmemişti. 19 Mayıs’ın ayrıca bayram olarak kutlanması kararı bence Atatürk’ün hastalığının acı bir gerçek olarak ortaya çıkması ile ilgilidir.’

***

Daha ziyade propagandaya dayalı ‘otoriter kültür’, saydamlıktan hiç haz etmez ama topluma zorla bayramlar kutlatır...

19 Mayıs’ı kutluyoruz ama ne zaman, nasıl ve niçin bayram ilan edildiğinden hiç birimizin haberi yok.

Bu kadar kapalı yapılarda da ‘bayramlar’ devlet tarafından, otoriter cumhuriyet kalıplarına göre resmi bir çerçevede, hep aynı şekilde kutlanır...

Demokrasilerde ise her şey saydamdır ve bayramları toplumlar bir tür ‘halk eğlencesi’ coşkusuyla, çok içten ve benimseyerek kutlar.

***

19 Mayıs’ın kutlamasında hafif bir değişiklik yapan Milli Eğitim Bakanlığı da, buna muhalefet eden cumhuriyetçi anlayış da 19 Mayıs konusunu cumhuriyet-demokrasi bağlamında ele almaktan uzak seyrediyorlar...

O zaman da tarafların yaptıkları açıklamalara başta kendilerinin inanmadığı için tartışma, ‘bir bardakta fırtına’ görüntüsüyle gündemi biraz daha sığlaştırıp sahteleştiriyor...

***

Konuya müdahil olacaksınız, önce kendinize şu soruyu sorun:

‘19 Mayıs ne zaman ve nasıl bayram olmuştu?’

Bu yazı toplam 3740 defa okunmuştur
MİLLİ BAYRAMLAR
ERTUĞRUL MODOĞLU
BAYRAM GÜNLERİ OLARAK KABUL EDİLEN TARİHLER EĞER BİR ÜLKENİN ORTAK DEĞERLERİNİ ÖZELLİK İLE KURULUŞ VE KURTULUŞ DEĞERLERİNİ İFADE ETMİYOR, İÇERMİYORSA KISACASI UYDURMA İSE BU GÜNLERİN O TOPLUM İÇİN GERÇEKTEN BİR DEĞERİ YOKTUR TAMAMEN OTORİTE KENDİNİ VE DEĞERLERİNİ KUTSAMAK İÇİN UYDURMUŞTUR DENİR. AMA BİZİM MİLİ GÜNLERİMİZİN ANLAMI VE YAŞANMIŞLIĞI VAR. ADI ÜSTÜNDE MİLLİ BİR AİTLİK İÇERİYOR, KURTULUŞ MÜCADELESİNİN SONUNDA BU SAVAŞIN LİDERLERİ YAŞADIKLARI TARİHİ GÜNLERE ANLAM KAZANDIRMIŞLAR. KISACASI BİR UYDURMA HİKAYE SÖZ KONUSU DEĞİL. BU SAVAŞIN SONUNDA YENİ BİR DEVLET VE YAŞAMA BİÇİMİ KURULMAYA ÇALIŞILMIŞ. DOĞAL OLARAK KURUCULARI KENDİLERİ VE BU TOPLUM İÇİN KIRILMA TARİHLERİNİ ANITSALLAŞTIRACAKLAR. DİNİ GÜNLER BİLE SONRADAN TESPİT EDİLMİŞTİR VE TARİHSELLEŞMİŞTİR. TARİHİ DEĞERLER ZAMAN İLE OLUŞUR. BUNU EN İYİ SİZLER BİLİRSİNİZ. ERMENİLERİN BÜYÜK FELAKET DİYE ADLANDIRDIKLARI GÜN ONLAR İÇİN SONRADAN TESPİT EDİLMİŞ BİR GÜNDÜR. TARİH YAŞANIRKEN TESPİT EDİLEMEZ. SONRADAN ANLAMLAŞIR.
28 Nisan 2013 Pazar 12:46
Beğendim (0)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
Kurban bayramını kutlayın diye kanun var mı?
R. A
Yok ayne öyle bayram halkın bayramıysa bayramı insanşlar kutlayacaksa bırakın kutlasınlar. Devlet kenara çekilsin. Yok statta, yok bahçede ...bırakın su kendi mecrasında aksın
15 Ocak 2012 Pazar 21:39
Beğendim (0)Beğenmedim (0)
YORUMUN DEVAMI
YAZARIN SON YAZILARI
Üye İşlemleri